In su mesi de treulas is scuadras cuncodrant is rosas po sa stagioni chi at a benni; e in s'interis nc'at a essi de ndi pesai is iscrìtzioniss
E duncas, nci dda eus fata: su mesi de lampadas est bellu ca passau, est bellu ca a is pabas, e de ariseu seus brintaus (chistionu po mei, ca scriu custu artìculu, e po bosatrus, e bosatras puru, ca custu artìculu ddu ligeis), cun su coru prenu de afròddiu e de isperas bonas, in su de seti mesis de s'annu, est a narai: su mesi de treulas, chi at a andai ainnantis po trintunu diis.
E duncas, immoi chi nci seus, e chi seus fadendi su contu de su tempus chi passat (e mancu mali ca su tempus sighit a passai, mi megu a solu a solu, cumenti si naru fatu fatu, de su restu), andaus a castiai cumenti funt postas is cosas po is artìculus de is Novas chi, cumenti eis a sciri beni (e chi no ddu scieis ancora, deu seu innoi po fai custu trabballu puru), ndi bessint aforas dònnia giòbia de su mesi, e dònnia giòbia de s'annu. E duncas, po custu mesi ant a bessiri aforas calincuna cosa cumenti a cincu artìculus: su primu ddu teneis asuta de is ogus (e de su nasu) pròpriu immoi (e megu a brullai, unu pagheddeddu, e si cumprendit!), e is atrus, invècias, nd'ant a bessiri aforas su noi, su giobia chi at a essi su sexi, e intzandus, su giòbia avatu, chi nd'at a arrui su bintitres, po serrai is contus (ma feti po custu mesi) cun s'ùrtimu giòbia, chi nd'at a arrui su trinta, candu ant a mancai, 'tendei 'tendei, feti binticuatru oras po serrai is contus cun su mesi de treulas puru.
E custu, si ddu naru torra, po fai su contu de su tempus chi est passendi, e chi est una de is primus cosas chi mi benit de fai candu ndi pesu is artìculus (e chistionu pruschetotu po is artìculus chi ndi bessint po is Novas de su Diàriu Sportivu, e chi funt cussus chi scriu in su sardu chi si chistionat innoi in su Campidanu de mesu, e mescamente in Bidd'e Sorris, chi est su logu innoi seu nàsciu e pàsciu).
Po su chi pertocat su tempus chi est fadendi, invècias, nc'est pagu de nou de si contai, apitzus de su chi s'apu narau sa cida passada: s'istadi est sa stagioni, a su mancu innoi in Sardìnnia (ma deu creu ca sa chistioni potzat balli po totus is regionis chi nci funt in Italia), de sa basca manna; e no nc'est nudda de si spantai, fadendi su contu ca seus prus acanta a s'Africa ca a su restu de s'Europa (e chistionus po su chi pertocat is sardus, ma sa cosa iat a podi balli po is chi bivint in Sicilia puru, po si fai un esèmpiu), po ddu narai diaici; ma a sa chistioni chi nd'apu bogau aforas pròpriu immoi, tocat a nc'aciugni su fatu ca in custu mundu, in custu tialu de pianeta seus bessendi a essi calincuna cosa cumenti a noi miliardus de personas (in dì de oi seus prus de otu miliardus, giai giai otu miliardus e mesu, chi giai parrit una cosa aforas de conca, a nci pentzai beni, fadendi su contu ca in su duamilla e ses festus ses miliardus e mesu de personas a bivi in sa Terra, e custu bollit narai ca in bint'annus sa popolatzioni de su mundu s'est ammanniada, po su chi pertocat su numeru, est craru, de duus miliardus, po unu miliardu in prus de personas, a fai is contus gei eis a essi bonus bosatrus puru, dònnia dexi annus) e cutu bollit narai, est craru, ca sa temperadura (sa temperadura de s'aria, megu a narai, po incumentzai. Ma sa chistioni iat a podi balli, e ballit, po sa temperadura de su mari puru) est sighendi a artziai.
E tra is motivus chi s'ant portau a custu puntu de sa istoria (ddi naru diaici, isperendi ca nesciunu de bosatrus tengiat calincuna cosa de murrungiai po is fueddus chi apu manigiau, chi apu scerau) nc'est, custu est pagu ma seguru (nc'est pagu de cuai) su tialu de inquinamentu (imbrutamentu, cumenti si iat podi narai in campidanesu, mancai custu siat unu fueddu chi no apu mai intèndiu in vida mia, ma su fueddàriu mi consillat ca si podit manigiai, e duncas, eia, apu apena scrobertu una cosa chi no sciia, chi est, de su restu, una de is cosas prus bonas, prus togas chi mi podint capitai in custa vida) chi s'omini est fadendi in custu mundu, e mescamente, in custus ùrtimus centu – centucincuanta annus.
Ca iat a essi bellu, manai, su de donai sa crupa a is atrus animabis po su de essi arribbaus a custu puntu, chi mi parrit totu unu dannu, un arrori (e megu a chistionai, sèmpiri, est craru, de su chi s'omini at fatu a custa terra, a sa nadura e a is matas e a is atrus animabis puru) e invècias sa crupa est feti sa nosta, e mi dispraxit.
E duncas, eia, est de una bella pariga de annus ca is grandus dotoris chi sighint is chistionis acapiadas a sa natura (a sa naturalesa, chi si praxit mancai de prus diaici), e a sa vida de s'omini in custu mundu, megant a narai ca ndi iant a podi arribbai arroris mannus cumenti a crèsias (chi mi permiteis de manigiai custus fueddus) in su benidori, po su chi pertocat is temperaduras, po incumentzai, e seus incumentzendi a si nd'acatai. In s'ierru, po incumentzai, nc'est de timi, e meda puru, ca su tempus no fetzat arroris, e duncas, po ddu narai manigendi un antru fueddu, nc'est feti de isperai ca no fetzat disastrus, ca no fetzat dannus. E po su chi pertocat s'istadi, invècias, ndi seus chistionendi pròpriu immoi (e seu circhendi de cumprendi cumenti andat is cosas in sa zona de Milanu puru, fadendi su contu ca tengu un amigu chi bivit ingunis, e seu circhendi de ddi scrocai calincuna nova), su dannu benit a essi ca is temperaduras minimas funt sèmpiri prus artas, e duncas custu bollit narai ca su logu trigat a si infriscurai, a su noti puru, po essi bonus, po essi drucis cun is fueddus chi seus manigendi. Poita chi sa temperadura no s'abasciat mai, nemmancu a su noti, nemmancu a su mengianeddu (cumenti seus costumaus a tzerriai, innoi in su Campidanu de mesu, su momentu de su mengianu chi andat tra is cincu e is ses-ses e mesu, chi est su momentu innoi nd'arribbat sa luxi de su sobi, ma su sobi no est ancora pesau), intzandus incumentzant a nc'essi dannus po sa saludi de is personas, e si cumprendit beni (e no feti po is personas, si cumprendit custu puru, fadendi su contu ca sa pisitedda ca benit a m'agatai innoi in domu est totu acallellada, cumenti si narat in Bidd'e Sorris, a su mancu, e buddita peus de una patata buddita, cumenti mi benit de si narai, gioghendi a fai prus su poeta ca su giornalista sportivu).
E duncas, megamu a ligi ca in Milanu, is notis innoi sa temperadura no s'abasciat nemmancu a cropus de picu, ddas tzerriant "notis tropicalis" (mi parrit ca de sa chistioni si nd'apu arremonau puru in s'artìculu chi nd'est bèssiu sa cida passada). E sèmpiri in s'artìculu chi apu scritu e chi nd'est bèssiu sa cida passada (chi boleis podeis andai a castiai e, mancai, a torrai a ligi su chi nd'apu bogau aforas), mi seu postu una pregunta (fatzu totu a solu, a bortas: mi fatzu is domandas e circu de mi donai puru is arrespustas): ma ita ndi iat a benni aforas, ita iat a sucedi (po ddu narai mellus puru) chi is "machineddas chi sfridant s'aria" (diaici apu incumentzau a tzerriai cussus ca in italianu tzerriaus "condizionatori dell'aria") no si depessint prus allui, no depessint prus funtzionai? E de sa cosa ndi seu chistionendi, pròpriu in s'interis chi seu scriendi custas rigas, cun s'amigu miu chi bivit in Milanu (e chi fiat sorresu, cumenti a mei, fintzas a cuindixi, binti annus fait) e chi est contendumì, pròpriu, cumenti funt andendi is cosas in cussas zonas: e duncas, eia, a cantu parrit, de su chi seu benendi a sciri, est incumintzendi a mancai sa tialu de sa currenti, e custu bollit narai, po segai a crutzu sa chistioni, ca chi ammancat sa currenti, intzandus, eia, torrat paris paris, abarrant studaus is machineddas po sfridai s'aria, e duncas bollit narai ca in domu, chentza de sa machinedda, nci iat a podi essi una basca de si morri. Manigendi is fueddus prus marigosus chi nci potzant essi, poita no benit a essi una brulla, su de si morri de sa basca, mescamente chi is cosas sighint a andai ainnantis diaici.
Ca de su restu, cumenti si fia arremonendu pròpriu in s'artìculu de sa cida passada, nci funt logus, nci funt domus ca in dì de oi, chentza de cussa tialu de machinedda alluta, benint a essi prus bascosus de s'inferru, cun totu cussu chi custu pertocat.
E duncas, eia, sèmpiri s'amigu miu (chi Deus si ddu paghit in saludi, po totus is novas chi m'at donau custu merì) m'at contau ca su problema no nd'arribbat de sa cantidadi de currenti ca consumaus; su problema no benit a essi, a cantu parrit, ca sa currenti no bastat po totus; su probema nd'arribbat poita is cavus de sa currenti, giai giai si scallant, e nd'arruint, po crupa de sa basca, de su callenti, e duncas nd'arribbant cussus ca in ingresu si tzerriant "black-out".
A cantu parrit, a Sesto San Giovanni (chi est su logu innoi bivit s'amigu miu) nci funt personas ca de su lunis, chi fiat su bintiduus de su mesi de lampadas, funt abarraus po oras e oras de sighiu chentza de sa luxi, e chentza de sa currenti, cun sa temperadura aintru de is domus chi arribbat a essi puru de trinta gradus; e sa cosa prus maba e chi, chentza de currenti, no arribbat nemmancu s'acua me is pianus prus artus. E duncas, eia, megamu a ligi ca su comunu de Milanu nd'at pesau una lista de logus innoi iat a fai a s'atanai (ddi nau diaici, manigendi unu fueddu chi apu scrobertu de pagu, e chi no connoscìa, chi no manigiamu, e custu gràtzias a unu tziu chi atobiu fatu fatu, passilla passilla, acanta de domu), chi is cosas si faint lègias: bibliotecas pubblicas (cumenti si iant a podi tzerriai; o bibriotecas, puru, manigendi sa "r". E custu si ddu naru po fai unu pagheddeddu de grammatica puru, ca mabi no s'at a fai de seguru) e atrus logus innoi nci iat a depi essi friscura (e sa friscura, torra, si d'arribbat gràtzias a is "machineddas po infriscai s'aria"), e manigiu su verbu a su cunditzionali, poita chi benit a mancai sa currenti, iat a podi mancai sa currenti me is bibliotecas puru. Ca parrit una tontesa, chi poneus sa chistioni diaici, ma benit a essi sa beridadi.
E duncas, eia, is de su comunu de Milanu ant tzerriau custas zonas, "zonas friscas", ca iant a depi serbiri a s'arreparai, chi is cosas si depessint ponni mabi, est a narai, chi is cosas si depessint fai prus lègias de su chi funt giai. E tra is "zonas friscas", is de su comunu nc'ant postu puru is parcus, e mi parrit craru, ma s'amigu miu mi fiat contendi ca sa currenti podit benni a mancai, po si fai un esèmpiu, candu ses aintru de su tialu de s'ascensori, (cumenti ddu estus a podi tzerriai, furendindi su fueddu de s'italianu etotu): est a narai ca, mancai, ses fuendudì de domu tua, poita nc'est una basca chi giai giai ti scallas, e in s'interis chi ses aintru de cussa tialu de gabbia (o de cabbia, cumenti seus costumaus a narai innoi in Bidd'e Sorris, a su mancu, cun sa "c" a su postu de sa "g", e nareus chi cun sa "c" su fueddu mi sonat mellus, mi praxit de prus. E custu po sighiri a fai unu pagheddeddu de grammatica), si ndi studat totu e tui abarras serrau ingunis. Atru ca andai a su parcu a sbentiai. Piticu su budrellu!, cumenti si iat a podi narai.
E duncas, megamu a pentzai, a solu a solu, tra mei e mei, ca sa situatzioni chi pertocat su tempus chi passat cambiat a segunda de cumenti dda castias.
E immoi chi nci seu, si fatzu un esèmpiu: estus a podi pentzai a su tempus chi passat (chi est su gioghiteddu, ddu tzerriu diaici, chi fatzu dònnia borta, dònnia cida, ainnantis de chistionai de is novas chi nd'arribbant de su mundu de su càlciu de is diletantis) fadendi su contu de sa cida, de su mesi, o de is annus. Sigu a si fai un esèmpiu: is artìculus chi ndi pesu po is Novas de su Diàriu Sportivu ndi bessint sèmpiri su giòbia, e duncas, eia, estus a podi fai su contu de is diis chi si lassaus a is pabas, e de is partidas, mancai, chi si giogant in su fini de cida. Po mesis e mesis, duncas, eus fatu su contu de is giorronadas de su campionau chi passànt, chentza de pentzai a nudda de atru. Immoi, mancai, is giogus funt studaus, is campionaus funt acabbaus e custu contu no megaus a ddu fai prus. Ma is campionaus, chi su Cielu at a bolli custu beni po nosu, ant a torrai a partiri chitzi, tra una pariga de mesis (eia, duus mesis, prus o mancu), e duncas, custu bollit narai ca eus a torrai a incumentzai cun is fainas chi si pertocant, de bellu e nou.
Estus a podi fai su contu de su tempus chi passat arraxonendi apitzus de is mesis (e no de is diis, e de sa cida), e duncas, eia, seus arribbaus a su mesi de treulas: e cumenti a dònnia annu, e parrit una brulla, nc'est sa genti ca chistionat, e chi po su prus murrungiat, po sa basca chi fait. Dònnia dònnia annu sa pròpriu musica e sa pròpriu cantzoni, po ddu narai a trassa de cumenti si megàt babbu miu etotu (de issu, de su restu, apu intendiu custu dìciu, ddu tzerriu diaici). Po fortuna (e duncas, gràtzias a sa bona sorti, cumenti si iat a podi narai) a su mancu de su chi biu innoi in bidda, s'istadi sighit a essi sa stagioni prus druci, a su mancu po su chi pertocat is piciocheddus e is piciocheddas, ca sighint a si spassiai, a si ndi andai in giru, prexaus cumenti a sa dì de Pasca (o de su Natali, andat beni aguali), fadendu su contu ca is scolas funt acabbaddas, po cust'annu puru, e duncas, eia, s'istadi est sa stagioni de is vacantzas, a su mancu po is giòvunus, e mi parrit chi mi nd'arribbit unu pagheddeddu de su prexu chi tenint in su coru: giòvunus, bellus, chentza de petzamentus lègius. E chini stait mellus de is piciocheddus? Fortzis feti is arrondibis, mi dongu custa respusta, a solu a solu (gioghendi a fai su poeta, prus ca su giornalista sportivu, cumenti mi benit de fai fatu fatu, chi pròpriu si depu narai sa beridadi), e po oi mi dda fatzu bastai.
Ma is dannus, a su mancu po su chi mi pertocat, a su mancu po su chi ndi potzu cumprendi, nd'arribbant candu fadeus su contu de su tempus chi passat apitzus de is annus. Chi est una cosa chi, podeis andai a controllai (o a cuntrullai, cumenti mi consillat de scriri su fueddariu) me in totus is artìculus chi nd'apu pesau e chi ndi funt bèssius aforas po is Novas de su Diàriu Sportivu de cust'annu, est a narai, in custus primus ses mesis de su duamilla e bintises, no ia ancora fatu (e custu bollit narai ca ndi seu chistionendi po sa primu borta in custu artìculu, chi est, si ddu torru a arregodai, su primu chi ndi bessit po su chi pertocat su mesi de treulas).
Poita chi fadeus su contu chi seus in su duamilla e bintises, intzandus si benint in conca, si benit de pentzai (po si cumprendi mellus puru) a una biga de cosas chi, mancai, no andant pròpriu diaci beni, e funt totus cosas chi no si benint in conca chi abarraus a ciaciarrai, a arraxonai apitzus de su fini de cida chi est lompendi, o apitzus de is mesis de s'istadi chi si tocat a bivi po cust'annu puru. E duncas, eia, chi fadeus su contu ca seus arribbaus a sa metadi de su duamilla e bintises, e chi fadeus su contu, duncas, de ita bollit narai, su de essi arribbaus a su duamilla e bintises, intzandus depeus fai su contu ca in dì de oi, ancora po cust'annu, est craru, nci funt duas gherras mannas in su mundu, cun totu chi custu pertocat, e in prus, eia, nc'est sa crisi climatica chi sighit a andai ainnantis (e tra basca lègia e is dannus mannus chi su tempus fait in s'ierru, ma in s'istadi puru, chi pròpriu depeus narai sa beridadi, seus incumentzendi a cumprendi mellus, deu creu, totu su chi si iat a podi sucedi in su benidori), e nc'est sa crisi energetica puru, ca est incumintzendi a si fai intendi (e nd'eus chistionau in custu artìculu etotu, de su fatu ca me is grandus citadis est incumentzendi a mancai sa currenti, cun totu su chi custu cumportat po sa genti), e in prus, eia, nc'est de fai su contu de su numeru de cristianus (ddu naru diaici, mancai is personas chi funt in custu mundu no siant totus acapiadas a sa religioni cristiana, e megu a brullai, unu pagheddeddu, e si cumprendit, berus est?) chi s'agatant in dì de oi in sa terra, e chi benit a essi, a su mancu a parri miu, a su mancu po su chi ndi potzu cumprendi, una de is chistionis prus callentis chi nci funt in su pratu in dì de oi. Megu a narai (e cun custu dda serru puru de mi strollicai cun bosatrus e de si ndi furai totu su tempus chi, mancai, nemmancu teneis de nci fuiai, cumenti mi parrit craru puru) ca, fadendi is contus (e de su restu, de sa cosa si nd'apu giai arremonau in custu artìculu etotu) seus arribbaus a essi prus de otu miliardus, e chi sigheus is studius chi nd'ant pesau, in totus custus ùrtimus annus, is grandus dotoris chi megant a sighiri sa chistioni (sa chistioni acapiada a sa cantidadi, a su numeru de personas chi bivint in custu mundu) intzandus nc'est su tanti po crei, po pentzai, ca eus a arribbai a essi calincuna cosa cumenti a noi miliardus de ominis (e de feminas puru, est craru, e megu a brullai totu po si fai sa chistioni unu pagheddeddu prus druci), e no funt pagus, e si cumprendit, e at a tocai a biri chi su mundu at a aguantai una cantidadi diaici manna de personas. Ca su fatu, fortzis, no est nemmancu sa cantidadi de personas, ma est sa manera chi teneus de bivi, in dì de oi, ca benit a essi su problema.
E duncas, sa chistioni, posta dereta (chi mi permiteis de manigiai custu fueddu, chi si cumprendit su chi seu circhendi de si narai), benit a essi custa: tocat a biri (e tocat a isperai, duncas) chi su mundu at a arrannèsci a aguantai, a apoderai noi miliardus de personas ca po su prus bivint a trassa de cumenti bivint is ocidentalis (ddi naru diaici): est a narai, fuiendinci s'acua; fadendi disastrus po su chi pertocat sa natura (tra su fogu chi si nci papat, dònnia dònnia annu, fitas e fitas de padenti, e sa cosa sucedit in dònnia parti de su mundu, a incumentzai, pròpriu, de s'isula bella e stimmada innoi biveus nosu, e megu a chistionai, est craru, de sa Sardìnnia, gei s'at a cumprendi deu creu) , e mois e mois de terra chi benit a essi su desertu; imbrutendi su logu innoi biveus e apestendi s'aria chi respiraus (m'est bèniu de ddu narai diaici), po no chistionai de totus is atrus milli dannus chi fadeus dònnia dì, bivendi in custu modu, in custa manera chi mi parrit de podi narai diaici, est unu pagheddeddu aforas de conca, aforas de dònnia sentidu bonu.
E duncas, e cun custu dda seru po diaderus, fia narendusì ca is grandus dotoris chi funt sighendi sa chistioni, ant giai fatu su contu (e sa boxi si intendit de una pariga de annus, giai, e nou feti de oi, mi parrit bastanti craru puru) ca eus a benni a essi calincuna cosa cumenti a noi miliardus, ma apustis, 'tendei 'tendei, su numeru de cristianus chi nc'ant a essi (chi ant a bivi) in custa Terra (chi est s'ùnica chi teneus de bivi, e si imboddiu sa cosa cumenti chi fessit una botada, ma a narai sa beridadi, po cumenti seus costumaus a bivi, e sa chistioni ballit po nosu chi fadeus parti de sa truma de is arricus, nc'est pagu de arriri) at a incumentzai a s'abasciai. Chi est una chistioni chi arrannèsceus a evitai, est una cosa chi, giai giai, no si pertocat, poita is problemas chi teneus, e mi parrit giustu puru, funt acapiaus, in dì de oi, a totus is cosas togas e spassiosas chi nci funt de fai in su fini de cida (sa primu cosa: si nci spraxi in logu de mari a pigai su sobi e a si nci ghetai in acua), e seus pentzendi a totus is cosas togas e spassiosas chi nci funt de fai in s'istadi. Ma chi su numeru de cristianus chi nci funt in custu mundu at a incumentzai a s'abasciai, bollit narai ca, custa est sa timoria cosa mia, si nd'at a arrui in conca calincunu arrori mannu, mannu meda. Chi cumprendeis (chi arrannèsceis a cumprendi) su chi seu circhendi de si narai.
Ma po oi, mi depu arregodai ca, gràtzias a Deus, e gràtzias a su Cielu, su trabballu cosa mia est cussu de su giornalista sportivu, e megu a mi nd'acatai ca in s'artìculu de custa cida, no s'apu ancora chistionau, nemmancu po mesu riga, de is novas chi pertocant su mundu de sa bòcia de is diletantis, e intzandus mi depu movi, e depu cambiai lega, e in pressi puru. E duncas, eia, andaus a castiai, unu pagheddeddu, cali funt is cosas de importu (de importu prus mannu) chi nd'arribbant de is assotzius sardus chi currint me is campionaus pesaus de is de sa Federatzioni Italiana de su Giogu de su Càlciu, e de is de sa Lega Natzionali de is Diletantis.
E duncas, sa primu storia (sa primu nova) chi si intregu po oi (chi apu scerai de si intregai po oi, chi mancai sonat mellus puru) no est diaici bona, antzis, ma ddu scieis a sa fini cumenti andant is cosas in custu mundu, in custa vida: is personas nascint e morint, is fainas incumentzant e acabbant. E sa pròpriu cosa ballit, o iat a podi balli, po is assòtzius de bòcia. E duncas, atacaus a chistionai de is de su Uddusò, ca apustis de nd'essi ingotu sa retrocessioni in su campionau de s'Ecellenza chi s'est serrau de pagu (e seus chistionendi, est craru, de sa stagioni de su duamilla e binticincu – duamilla e bintises) ant a depi torrai a partiri de su campionau de sa Promotzioni, ma sèmpiri chi ant a arrannèsci a torrai a biri sa luxi (ddi naru diaici) po su chi pertocat sa dirigenza. E immoi andaus a castiai, impari, cumenti funt postas is cosas. Is dirigentis chi ant sighiu s'assòtziu in custus ùrtimus tres annus, difatis, ant fatu sciri a totus chi no tenint prus sa possibbilidadi de andai ainanntis cun su trabballu cosa insoru. E apustis de cuatru diis de s'ùrtimu atobiu chi ant fatu, chi nd'ant pesau, is dirigentis de su Uddusò funt incumentzendi a tzerriai "agitorius", cumenti si iat a podi narai, e cumenti m'est bèniu de narai, de su restu. E duncas, in custus ùrtimus tres annus, is de su Uddusò ant fatu unu trabballu bonu meda, fadendi su contu ca nd'ant cassau, po duus annus de sighiu, s'artziada, su sartu (su sartidu, cumenti si iat a podi narai, puru) de categoria, fadendi su contu ca ant bintu su campionau de sa Primu Categoria, in sa stagioni de su duamilla e bintitres – duamilla e binticuatru, e in sa stagioni apustis, nd'ant cassau puru sa bincida de su campionau de sa Promotzioni. Is cosas, peròu, cumenti s'apu giai arremoau, in su campionau de s'Ecellenza no ddis funt andadas beni (e a bortas, in custa vida, cumenti in su giogu de sa bòcia, in su giogu de su càlciu, tocat a fai su contu ca is cosas iant a podi andai peus meda de su chi pentzas a s'incumintzu de sa stagioni), fadendi su contu ca a metadi de s'annu, a metadi de sa stagioni, nd'ant sciusciau (nd'ant dèpiu sciusciai s'acapiu chi teniant cun Ferruciu Terrosu, chi fiat s'allenadori, de su restu, ca fiat arrannèsciu a torrai a portai sa scuadra in su campionau de importu prus mannu tra totus cussus chi si giogant in Sardìnnia).
E immoi, arribbaus deretus a su puntu prus de importu, chi is dirigentis bècius depessint, diaderus, lassai is crais de s'assòtziu (cumenti ant narau chi ant a fai, de su restu) nc'est de cumprendi chi nd'at a arribbai calincunu a pigai su postu sbuidu chi ant a lassai, est craru, is dirigentis bècius. E seus chistionendi de un assòtziu chi tenit calincuna cosa cumenti a sessant'annus de istoria a is pabas, ca no funt duas diis, e si cumprendit. Seus chistionendi de una de is scuadras cun sa storia prus manna, tra totus cussas chi currint me is campionaus pesaus de is de sa Federatzioni Italiana de su Giogu de su Càlciu, a su mancu po su chi pertocat sa Sardìnnia, e mi parrit bastanti craru. S'assòtziu de su presidenti Stefanu Chiavacci at serrau is contus po su chi pertocat sa stagioni passada e immoi est abertendi ca calincunu (o una truma de personas, est craru, ca iat a andai beni meda etotu) si fetzat intendi po sighiri cun su trabballu, ma arribbaus a su binticincu de su mesi de lampadas, nesciunu s'est ancora fatu intendi, chi cumprendeis su chi seu circhendi de si narai. «Sa dirigenza de su Uddusò – si ligit in unu comunicau chi nd'est bèssiu aforas su dexennoi de su mesi de lampadas – at fatu sciri a totu is personas chi bivint in Uddusò, ca no podit prus sighiri a andai ainnantis cun su trabballu, ma nc'est de narai, e si dispraxit meda meda, e si cumprendit, ca nesciunu, a su mancu in dì de oi, parrit tenni sa bidea de ndi pigai is crais de sa scuadra, is crais de s'assòtziu. A narai sa beridadi, su tempus benit a essi pagu meda, poita, e si cumprendit beni, nc'est giai de cuncodrai sa rosa, sa truma de giogadoris, chentza de si ndi scaresci de s'allenadori, po sa stagioni chi at a benni. E su tempus est sèmpiri prus pagu. Is atras scuadras, invècias, in s'interis chi nosu seus frimus, funt traballendi, e a totu coddu, cun gana bona, po cuncodrai is rosas cosa insoru. Seus arribbaus giai giai a sa fini: est a narai ca sa situatzioni no est bona, antzis, est dònnia dì peus, chi si permiteis de manigiai custus fueddus. Su campionau de sa Promotzioni est bellu e fadiosu, e chi bolis fai is cosas in gràtzia de Deus, ti depis movi, mescamente po su chi pertocat su mercau, in custu perìodu etotu. E invècias su Buddusò, ancora, no tenit nemmancu is dirigentis. Su tempus po cuncodrai sa scuadra est sèmpiri prus pagu, e prus passat su tempus e prus nc'ant a essi strobbus, e problemas, a cuncodrai una rosa forti, chi potzat fai una bella figura in sa stagioni chi at a benni. Chentza de s'agiudu de personas novas, chi tengiant a coru sa sarvesa de s'assòtziu, su benidori de su Uddusò si fait iscuru meda, ddi naraus diaici. E custu bollit narai, po su prus, ca nc'eus a fuiai a s'aliga totu su trabballu, totus is sacrìficius chi eus fatu in custus annus, po arrannèsci a portai sa scuadra a curri in unu campionau de importu cumenti est cussu de s'Ecellenza. Sa Polisportiva de su Uddusò est unu patrimòniu, ddi naraus diaici, chi pertocat totus is personas chi bivint in sa bidda, e una storia chi sighit a andai ainnantis de calincuna cosa cumenti a sessant'annus no podit acabbai, no ndi podit sparessi de una dì a s'atra. No iat a depi sparessi, a su mancu. Domandaus torra s'agiudu a totus is personas chi tenint a coru sa scuadra e s'assòtziu: su benidori de su Uddusò dipendit de totus is personas chi podint fai calincuna cosa. Seus abertendi feti chi calincunu si fetzat intendi».
E duncas, seu scriendi custas rigas (seu sighendi a ndi pesai custas rigas, chi si praxit mancai de prus diaici cumenti sonat) candu seu lòmpiu, e custa borta po diaderus, a s'ùrtimu domìnigu de su mesi de lampadas: e a contus fatus, si potzu narai custu puru, est su segundu domìnigu de sighiu, a su mancu po su chi pertocat su megama, ca passu avatu de su trabballu cosa mia, e sa cosa no mi dispraxit prus de su tanti, chi pròpriu si ddu depu narai, antzis, iat a podi benni a essi unu costumu sanu, ddu tzerriu diaici, in custa estadi, fadendi su contu ca a mei no mi andat, no mi praxit a mi nci fuiai in logu de mari candu est prenu de genti fintzas a cucuru, e fadendi su contu ca nc'ant a essi ancora (e chistionu po su chi pertocat sa situatzioni aforas de s'aposentu innoi m'agatu immoi, chi est s'aposentu innoi tengu su tialu de su computer e duncas, eia, benit a essi s'aposentu innoi scriu is artìculus chi, a sa fini, s'arribbant aranti de is ogus, cumenti iat a podi essi custu, de su restu) calincuna cosa cumenti a trintacincu-trintases gradus, e chistionu de sa temperadura, mi parrit bastanti craru; e duncas, m'arrapitu tra mei e mei, no est ca nci siat meda de atru de fai, chi no atendi ca si fetzant a su mancu is seti de su megama, isperendi ca sa temperadura ndi potzat cabai, a su mancu de una parighedda de gradus.
E duncas, eia, custu artìculu custa cida mi parrit a trassa de cussas trasmissionis radiofonicas (ddas tzerriu diaici, furendindi sa trassa e is fueddus de cumenti si narat in italianu) innoi nc'est una persona chi abarrat po un'ora, un'ora e mesu, totu boboca boboca (po manigiai unu fueddu chi apu sèmpiri intendiu narai de sa bon'anima de mamma mia), totu chistiona chistiona; e su pròpriu iat a podi balli po mei, fadendi su contu de totus is strollichiminis chi, a s'acabbada, nc'apu postu in s'artìculu de custa cida, e m'eis a iscusai, a su mancu po oi, isperendi ca giai de sa cida chi at a benni (giai de s'artìculu chi nd'at a bessiri sa cida chi at a benni, po ddu narai diaici puru) potzat essi unu pagheddeddu prus sciutu, ddi naru diaici, po su chi pertocat is legas chi nc'eis agatai aintru: e duncas, eia, si promitu, giai de immoi, ca s'artìculu chi nd'at a bessiri po su giòbia chi at a essi su noi de su mesi de treulas, at a essi prenu fintzas a cucuru de novas chi pertocant su mundu de is diletantis sardus chi giogant a càlciu, e nc'ant a essi prus pagu meda de custus strollichiminis.
A su mancu, custu est su chi apa a circai de fai, ma apustis eus a biri ita totu nd'at a bessiri aforas, ca a bortas m'agatu in conca legas ca mi iat a praxi a s'intregai, in s'artìculu de is Novas etotu, ma apustis, candu mi setzu in sa cadira, e aranti a su tialu de su computer, tocat sèmpiri a biri ita totu tengu badda badda in conca, chi est custa sa chistioni, a sa fini de is giogus, po ddu narai diaici.
Ma torraus a nosu, e sèmpiri chi seis de acòrdiu cun mei, sigheus cun is novas chi pertocant su mercau (is movimentus in su mercau, po ddu narai mellus puru) de is scuadras chi ant a curri me is campionaus de s'Ecellenza e de sa Promotzioni po sa stagioni, est craru, de su duamilla e bintises – duamilla e bintiseti.
E duncas, andaus a biri cumenti funt postas is cosas in domu de is de su Tortohelie, cun s'assòtziu arrùbiu-brau ca po sa panchina at scerau a Marcu Cossu, apustis de nd'essi sciusciau s'acapiu chi teniant cun Francu Giordano (chi, cumenti s'eis a s'arregodai, e desinò nci pentzu deu) at sighiu, at trabballau cun sa scuadra ollastrina in sa stagioni de du duamilla e binticincu – duamilla e bintises. E duncas, is de su Tortolì ant fatu sa scumissa apitzus de unu de is allenadoris cun s'esperièntzia prus manna a is pabas tra totus cussus chi nci funt in dì de oi in su mundu de sa bòcia in Sardìnnia: Cossu, difatis, me is ùrtimus annus, at tentu sa possibbilidadi, s'ocasioni de sighiri is trabballus de is de s'Assemini, de su Sanluri (chi est sa scuadra de Seddori, gei s'at a cumprendi bastanti beni, deu creu) e de is de su Porto Corallo; ma Cossu at tentu s'ocasioni de trabballai, puru, e sa cosa ballit, mescamente, po custus ùrtimus annus, cun is de su Casteddu, e duncas, eia, me is campionaus de sa Sèrie B e de sa Sèrie A (tra is giogadoris e is allenadoris professionieris, intzandus, si iat a podi narai diaici puru), siat a su costau de Massimu Rastelli (in Sèrie B e in Lega Pro cun Spal e Avellino) e siat a su costau (est a narai, duncas, impari) de Gianluca Festa. E me is ùrtimus annus, mancai is ofertas po allenai no ddis siantt mancadas de seguru (ndi funt arribbadas is propostas de is de su Sant'Aleni e de sa Ferrini, prus de totus is atras), at decìdiu de abarrai a castiai is atrus (po cussu ca, furriau de s'italianu, iat a bessiri cumenti a "perìodu de agiornamentu"), circhendi de imparai su prus possibbili, e custu at circau dde du fai sighendi is campionaus sardu prus mannus (cussus de importu prus mannu, si cumprendit), cumenti su de sa Sèrie D (e mescamente, po is scuadras sardas chi megant a curri in su campionau de sa Sèrie D). «Seus chistionendi de un allenadori tra is prus fortis, bravus e preparaus ca ddoi funt in dì de oi in Sardìnnia – si ligit in su comunicau chi nd'ant fatu bessiri aforas is dirigentis de su Tortohelie una pariga de oras feti apustis chi d'ant cassau s'acòrdiu cun Cossu – un allenadori chi podit e sciit trabballai po fai mellorai su livellu de totu sa truma de piciocus chi faint parti de sa rosa; Marco Cossu ndi portat innoi a su Tortohelie sa bidea de càlciu cosa sua, chi abarrat a su passu de is tempus, si iat a podi narai diaici puru, e chi fait de su trabballu una de is cosas de importu prus mannu. Seus segurus ca Cossu at a sciri ponni totus is cosas in su postu cosa insoru, po cussa chi tzerriaus "organizazioni", e no chistionaus feti de su modu de giogai de is piciocus, de sa manera de abarrai in campu, ma puru, de totus is atras chistionis chi pertocant su spolladroxu, is allenamentus e totu cantu. Seus segurus, in prus, ca Cossu at a arrannèsci a ndi bogai totu su mellus de dònnia piciocu chi at a fai parti de sa rosa cosa nosta, e totu su trabballu ddu at a fai, est craru, po su beni de sa scuadra, cumenti si iat a podi narai, e cumenti si parrit bastanti craru, de su restu. Is de sa dirigenza de su Tortohelie funt prexaus meda de podi donai is crais de sa scuadra a s'allenadori nou, e seus cunvintus, giai de oi, ca s'esperièntzia de mister Cossu e totus is bideas chi tenit, chi si portat avatu, ant a essi unu puntu in prus po nosu, chi cumprendeis su chi seus circhendi de si narai: ispereus, duncas, chi si potzat a agiudai a mellorai su trabballu chi eus fatu, chi nd'eus pesai me is ùrtimus annus. A Marco Cossu boleus augurai, duncas, unu bonu trabballu e ddi fadeus sciri ca seus prexaus meda, ma meda, de podi trabballai, de podi curri in su campionau de sa stagioni chi at a benni impari a issu».
E is fueddus de Cossu no si funt fatus atendi prus de su tanti, a narai sa beridadi: «Apustis de is esperièntzias chi apu tentu cun is professioneris, in su mundu de is professioneris, po ddu narai mellus puru, apu scerau de torrai a domu, chi mi permiteis de manigiai custu fueddu, est a nai, in su mundu de is diletantis, chi est cussu chi connòsciu mellus e chi m'est sèmpiri abarrau in su coru. A Tortohelie duncas apu agatau una situatzioni, una truma de personas cumenti cussas chi praxint a mei: seu prexau meda de podi curri impari a issus, chi pròpriu si ddu depu scoviai. Nc'arribbu cun totu s'esperièntzia chi apu allogau, chi apu fatu in custus ùrtimus annus, poita apu tentu sa possibbilidadi, s'ocasioni de trabballai in su mundu de is professioneris, chi benit a essi meda ma meda prus complicau, ddi naru diaici, de su de is diletantis, e mi parrit bastanti craru. Cun is de su Tortohelie ndi iat a podi bessiri aforas unu trabballu de importu mannu: issus iant a podi cresci cun mei, e deu apa a tenni sa possibbilidadi de cresci impari a issus. A parri miu, de su chi ndi potzu cumprendi, is scuadras sardas podint fai beni meda, a trassa de is scuadras prus fortis chi nci funt in su restu de s'Italia, in continenti, duncas; nci bollit feti sa gana bona de trabballai, beni e impari».
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna. IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018 art. 22
